Otomatik Şanzıman Nedir?

Otomatik Şanzıman Nedir?

Otomatik şanzıman aracın hızına, gaz kelebeği konumuna, yük ve yol şartlarına göre vites geçişlerini otomatik düzenleyerek tork ve hız artışı sağlayan, içinde elektronik, mekanik ve hidrolik komponentler bulunan, oldukça karmaşık bir yapıya sahip mekanizma veya sistemlerdir.

Otomatik Şanzıman Nasıl Çalışır?

Otomatik şanzımanlar tork konvertörün şanzıman ve yağ pompasına hareket iletimi ile gerekli olan yağ basıncını sağlayarak hidrolik beyin tarafından vites değişimleri için gerekli kavramalara yağı yönlendirmesi ile çalışan bir mekanizma veya sistemdir.

Otomatik şanzımanı genel olarak üç ana başlıkta toplayabiliriz:

* Tork konvertörü

* Mekanik kontrol ünitesi

* Elektronik kontrol ünitesi

Otomatik Şanzıman Çeşitleri:

Otomatik şanzımanlar çalışma prensiplerine göre dört ana başlık altında incelenebilirler:

1- Yarı Otomatik Şanzımanlar;

Robotik şanzıman diye de adlandırabileceğimiz bu şanzımanlar, mekanik şanzımanın üzerine bir kontrol ünitesi konularak otomatikleştirilmesi sonucunda ortaya çıkmıştır.

2- Çift Kavramalı Otomatik Şanzımanlar;

Konvensiyonel mekanik şanzımanın çift kavramalı (Debriyajlı) hale getirilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Robotik şanzımanlardan genel anlamda farkları kontrol ünitelerinin şanzımanın içerisinde hidrolik olarak yağ dağıtımı yapmaları ve şanzımanlarda bir değil iki kavrama mekanizması olmasıdır.

DSG Şanzımanlar, Powershift şanzımanlar, DCT/EDC şanzımanlar çift kavramalı şanzımanların en bilinen örnekleridir. Çift kavramalı şanzımanlarda kendi aralarında yağlı kavrama ve kuru kavramaya sahip şanzımanlar olarak ikiye ayrılırlar.

3- Konvensiyonel Otomatik Şanzımanlar;

Tork konvertör ünitesi ile hareket alan, mekanik ve hidrolik kontrol üniteleri bulunan şanzıman tipleridir.

4- CVT Şanzımanlar;

CVT (Sürekli değişken) otomatik şanzıman prensipte “varyatör” yardımıyla, iki kasnak ve bir zincir kullanarak, en kısa ve en uzun aktarım arasındaki oranı kademesiz olarak ayarlayabilen şanzıman tipidir.

Otomatik Şanzıman Arızaları:

Otomatik şanzımanlar çalışma ve kullanım koşullarından dolayı zaman içerisinde çeşitli arızalar verebilir. Sıklıkla rastlanılan arızalar şunlardır:

* Tork konvertörü (şanzıman türbünü) arızası

* Mekanik arızalar (tas kırılması, balata yanması vb)

* Hidrolik arızalar (valf gövdesi – şanzıman beyni olarak ta geçen parçanın içerisinde yaşanabilen problemler)

* Solenoid (selenoid) arızaları

* TMC Mekatronik arızaları

Bu arızaları otomatik şanzıman kullanıcıları genellikle şu şikayetler ile dile getirmektedir:

• Şanzımandan aşırı ses gelmesi

• Yokuşlarda kalkışlarda şanzımanın titreme/silkeleme yapması

• İlk kalkışta aracın ağır hareket etmesi

• İlk kalkışlarda şanzımanın titreme/silkeleme yapması

• Geri viteste şanzımanın geri gitmemesi veya kaçırması

• Vites değişimlerinde ses/titreme yapması

• Vites değişimlerinde vuruntu yapması

• Vites değişimlerinde aracın devrinin çok yükselmesi (vitesin boşa düşmesi)

• Otomatik şanzımanın belirli viteslere geçmemesi

• Aracın belirli bir hızın üzerine çıkmaması

Otomatik şanzımanlar oldukça karmaşık yapıya sahip oldukları için normal yöntemler ile bu arızaların nedenlerini tespit edebilmek oldukça güçtür. Atco Otomatik şanzıman merkezimizde araç üzerinde otomatik şanzıman arıza tespiti işlemini ücretsiz gerçekleştirmekteyiz. Konusunda uzman test personelimiz arıza tespitlerinde teşhisi büyük oranda yapabilmekte fakat nihai arıza tespiti bazı durumlarda şanzıman sökülüp incelendikten sonra yapılabilmektedir. Ayrıca üretici bazında ortak ve üreticiye has olan arıza kodları, arıza tespitinde büyük kolaylık sağlamaktadır.

Otomatik Şanzıman Yağ Değişimi:

Otomatik şanzımanlarda zamanla çalışmadan dolayı çalışan parçaların sürtünmesinden veya aşınmasından kaynaklı partikül, tortu veya metalik tozların zamanla yağın kirlenmesine sebep olduğu bilinmektedir. Bu partikül, tortu ve tozlar yağ değişimi yapılmadığı taktirde vites kutusunda mekanik hasarlara yol açabileceği gibi sürüş konforunu olumsuz yönde etkileyebilmektedir.

Otomatik şanzıman yağı ne zaman değiştirilmelidir?

Üreticiye bağlı olarak şanzıman yağı değişimine ilişkin tavsiyeler farklılık gösterebilir. Bazı yağ değişimleri 60.000 kilometrede yapılmaktadır. Buna “Lifetime” (kullanım ömrü boyunca) dolumlar dahil olmayabilir.